تعريف مشكل اجتماعي كار سهل و ساده اي نيست. واقعيت ذهني يك مشكل اجتماعي، شامل چگونگي تبديل يك موضوع(Issue) به یک مشكل(Problem) است. و اين فرآيند، زماني صورت مي پذيرد كه شمار زياد و تأثيرگذاري از افراد جامعه، بپذيرند كه يك موضوع خاص براي جامعه زيان بار است و بايد اصلاح شود.

مشكلات هم به صورت فردي و هم به صورت اجتماعي وجود دارند. يك مشكل، براي اينكه يك «مشكل اجتماعي» باشد بايد واجد سه ويژگي باشد:«منشأ اجتماعي داشته باشد، به شمار زيادي از افراد آسيب برساند، و به جامعه آسيب وارد كند». «معمولاً» اين سه معيار با هم مرتبطند. يعني اگر يك مشكل منشأ اجتماعي داشته باشد، احتمالاً افراد زيادي را هم درگير مي كند و خود جامعه نيز تحت تاثير قرار مي گيرد. يا اگر يك مشكل به جامعه آسيب وارد كند، به احتمال زياد منشأ اجتماعي دارد. اما معمولاً علاوه بر اين سه مورد، يك ويژگي ديگر هم براي مشكل در نظر گرفته مي شود و آن اينكه شمار زيادي از مردم يك وضعيت را «مشكل»، و نيازمند اصلاح تشخيص دهند.

براي روشن تر شدن مفهوم مشكل اجتماعي، بايد سه مفهوم وضعيت اجتماعي(Social Condition)، موضوع اجتماعي(Social Issue)، و مشكل اجتماعي(Social Problem) را از هم تميز دهيم. يك وضعيت اجتماعي، شرايطي خاص و بيطرف، فارغ از قضاوت ارزشي است، مثلاً جهاني شدن، ازدواج، طلاق. وقتي كه مردم به بحث در اين باره مي پردازند كه آيا اين وضعيت مشكل است يا نه، تبديل به موضوع اجتماعي مي شود. و اگر افراديكه اين موضوع را به عنوان مشكل شناخته اند، بتوانند تعدادي از مردم را در اين مورد متقاعد كنند و اين موضوع در بين شمار زيادي از مردم گسترش يابد، موضوع اجتماعي تبديل به مشكل اجتماعي مي شود.

مشكل اجتماعي، بطور خلاصه، وضعيتي با تعريف گروهي است كه به اعتقاد بسياري از افراد جامعه، كيفيت زندگي يا مهمترين ارزشهاي مورد توافق جامعه را به خطر مي اندازد، بطور جدي به شمار زيادي از مردم و همچنين تداوم و پايستگي جامعه آسيب مي رساند، علل يا عواقب اجتماعي دارد، و براي آن بايد اقدامي اجتماعي بعمل آورد.

معيارهاي مشكل اجتماعي:

  • تعريف گروهي و مبتني بر اجماع
  • واردآوردن آسيب جدي به شمار زيادي از افراد
  •  اثر منفي بر كيفيت زندگي و تداوم و پايستگي جامعه
  • وجود علل يا عواقب اجتماعي
  • لزوم اصلاح سياست هاي اجتماعي براي تغيير آن